Monday, February 11, 2013

Toronto School Revisited: Is the Medium Really Is The Message



Toronto School Revisited: Is The Medium Really The Message? 

It doesn’t matter much what you say on the telephone. The telephone as a service is a huge environment and that is a medium. And the environment affects everybody. What you say on the telephone affects very few, and the same as in radio and other medium.”
That was Marshall McLuhan in 1977 explaining “The Medium Is the Message” to an audience on the Monday Conference on ABC TV.[1] Marshall McLuhan was one of the forerunners of the Toronto School of communication theory, who considered the medium itself is the message, in a broader sense than just print or electronics like television – an environment. So even the light bulb can be a medium[2] because it has a huge effect on people. The term faced so many criticisms at that time, but they couldn’t have known that thirty years later the electronic media would allow no space and time barriers, and that it will have so much impact on the human society. This essay will probe into concept of ‘the medium is the message’, not to prove it right or wrong but rather to try to make sense out of it in the twenty-first century context.

The Medium is the Message
Such an outrageous thought, one might say. Can a book still be a “book” without the words? How could a television send “a message” without a program? The answer, by McLuhan himself, is:

What you print is nothing compared to the effect of the printed words. The printed word sets up a paradigm, a structure of awareness which affects everybody in very, very drastic ways and it doesn’t matter what you print as long as you go on in that form of activity.”
McLuhan. Monday Conference on ABC TV - June 27, 1977.

McLuhan spoke of the medium as a paradigm, a structure of awareness, an ‘environment’ that creates a strong impact on a large scale of audience. McLuhan’s medium, therefore, refers (but not limited) to a book, newspaper, radio, television, telephone, film, Web Site, or email (Griffin, 2009[3]). And it is the ‘experience’ of the medium itself that delivers the message, not the content. Thai soap opera consumption should epitomize how people ‘experience’ soap opera from different medium with different effects. People read the plot from a newspaper (they really need to know the story even before it goes on air). Reading provides the experience of imagining the story from the letters, while the experience from actually watching it on screen is totally different. In addition, it does not matter how the story proceeds or ends, those who love to read or watch, still perform that activity, one soap after another. That is the power of the medium as a message.

It was in the 1960s when McLuhan coined the term the medium is the message. The ‘electronic media’ of the time was television and radio (and early computer). But the electronic medium of the twenty-first century is very different. Prints do not appear only on paper. Television becomes wider. The invention of the World Wide Web created the “global village” of the networked society. Media converged into one single medium, the Internet. The bigger television screen physically expands the experience of television watching. The ‘internet experience’ allows a person to engage in both activities – watching television and surfing the net – at the same time. A clip of a notorious scene from TV can be watched on the Internet. Within the Internet is a social media. The same video clip is shared to other people. And it is not just sharing the content. It is sharing the experience, with feelings, since social media lets you write your thoughts on everything. Therefore, the experience other people gain from watching that video clip on a social media website is different than when they experience it from TV. 

The Internet, hence, creates a new paradigm. It’s not about watching; it’s about sharing the thoughts and feelings. The Internet is a new “huge environment” that affects everybody (who has access) tremendously.

In our time, we are concerned not with meaning of media but effect[4].  

All media has an effect on man and society, regardless of its content.[5] McLuhan insisted that the media affects people because of the environment and the experience that it creates. In the fourth epoch of human history[6], the books, according to McLuhan, were the source of all individuality and that the new media will turn us all in to collective automata robots[7]. An epitome of this statement would be the story of 75-year-old Lucille Lofty, who was interviewed by blogger Carole Hicks. Lofty told Hicks that her family’s lifestyle radically changed after purchasing their first TV set in 1952[8]. The television took over the place of conversation, reading and many other interests that they shared as a family. Lofty’s father “turned on the TV as soon as he got up in the morning, kept it on all day and made sure he could see it from where he ate at the kitchen table”.

The impact of the medium today has become even more powerful than Lofty’s story with the emergence of the Internet. The 2000s electronic era brought about the new hi-tech gadgets that allow internet access anywhere, anytime. The gadgets enable access to the World Wide Web, and the social media (also a new medium), where all other medium (prints, television, film, recording music, etc.) converge. That doubles the impact. The social media alone is such a vast environment, rendering the experience with phenomenal effect. That is because the social media is content plus comments; and comments are very subjective. The effect of the social media, therefore, is like a whiplash; it starts with one person watching something on TV and shares it on the social network with one move of a finger. By sharing, a person also attaches his/her own comments. The clip (along with subjective comments) then spreads to millions more people like wildfire, accumulating emotions and arguments along the way; like a whip that starts with a small jerk of a hand but the power increases as it travels towards the tip.

McLuhan couldn’t have known of the World Wide Web in the early 1960s when he introduced his thought on the medium being the message, not to mention the social media. But he knew that the new media would eventually bring us to the Global Village[9] or today’s networked society. It also occurs to me that the media convergence is, in one way, the global village of the media itself; all media are interconnected and accessible via one medium – the Internet. “The electric media will create a world of dropouts from the old fragmented society,…and cause people to drop in to the new integrated global-village community”, said McLuhan in an interview with Playboy magazine back in 1969. The World Wide Web and the network society that we are now living in just makes the statement a goose-bumping true prophecy. The new medium, such as smartphones and tablets, truly eliminates the boundaries of space and time. We read books from all over the world online. We watch movies, music videos or television shows from many countries from anywhere and anytime we like. 

Does the capability of the social media that allows anyone to publicize their minds mean that we all can be the message?


McLuhan wrote, “In this electronic age we see ourselves being translated more and more into the form of information...[10] McLuhan emphasizes that the medium is the message; not only because the “content of any medium is another medium” but also because any “medium shapes and controls the scale and form of human action[11]”, and I’d rather add ‘reaction’ as well, since I think the medium can be very manipulative of its audience.

An article on FORBES online titled “Advertising People Are the New Advertising Medium[12]” posted on May 15, 2012, talked about advertising people being the “medium.” The writer, who is in the advertising business, explained from his standpoint that advertising people use the social media more than average people do, thus, they become a ‘bona fide medium’. His three reasons are: they (advertising people) have many non-advertising ‘friends’; they are motivated to share creative things; and they tend to be the “cool people” in social circles (hence, the cultural drivers). Thus, if the advertising people – on the social media landscape – are the medium themselves, then they are also the message, which I quite agree with. A message from “ad people” would have different affect than that same message coming from non-advertising people, no matter what the message is.

Other Media Effects theories, such as the Cultivation theory, the Magic-Bullet theory, and the Agenda-setting theory, may argue with McLuhan’s concept. They believe in the powerful effects of the content of the media and not the media itself.  McLuhan, however, never said that the content did not have an effect. He merely said that, “the effect of TV, the message of TV, is quite independent [of the programs - the content].[13]” 

Conclusion
Marshall McLuhan’s concept of “the medium is the message” may not seem interesting or even possible thirty years ago. The 2000s era is proving him right. With the World Wide Web we are now living in the Global Village and the world is interconnected. The electronic medium has become the message, regardless of the content, because they provide the vast experience that affects a large scale of people and the society. The inventions of smartphones, smart TVs, tablets and other digital communication devices undeniably extend our consciousness as they speaks louder than their content and become more powerful.    


[1] Marshall McLuhan answered to a question on “The Medium Is the Message” in Monday Conference on ABC TV, on June  27, 1977. Retrieved January 21, 2013 from https://www.youtube.com/watch?v=ImaH51F4HBw
[2] Marshall McLuhan, in Understanding Media: The Extensions of Man, p. 8, explained that “a light bulb does not have content in the way that a newspaper has articles or a television has programs, yet it is a medium that has a social effect; that is, a light bulb enables people to create spaces during nighttime that would otherwise be enveloped by darkness.” (Wikipedia. Retrieved on January 22, 2013 from http://en.wikipedia.org/wiki/The_medium_is_the_message)         
[3] Em Griffin.  2009.  A First Look at Communication Theory. 7th ed.  New York: McGraw-Hill.
[4] McLuhan, Marshall. Understanding Media: The Extensions of Man.
[5] Playboy Magazine.  1969.  “The Playboy Interview: Marshall McLuhan”. © Playboy. Retrieved January 16, 2013 from http://www.nextnature.net/2009/12/the-playboy-interview-marshall-mcluhan/#.
[6] McLuhan divided all human history into 4 periods, or epochs: the tribal age, literate age, a print age, and an electronic age (Griffin .2009).
[7]McLuhan answered to an audience in an open interview in 1967. Retrieved January 16, 2013 from http://www.youtube.com/watch?v=OMEC_HqWlBY
[8] Lofty, Lucille. Interview. Carole Hicks. 17 March 2008.  Retrieved on January 23, 2013 from http://carolehicks.wordpress.com/2008/03/28/televisions-impact-on-society/
[9] The term Gobal Village was introduced in McLuhan’s The Gutenberg Galaxy: The Making of Typographic Man (1962)
[10] Leslie Johnson.  2011.  Marshall McLuhan: How a Pre-Internet Academic Changed the Way We Think About the Web.  Retrieved January 22, 2013 from http://www.behaviourchangeandtechnology.org/2011/06/marshall-mcluhan-how-a-pre-internet-academic-changed-the-way-we-think-about-the-web/  
[11]Quoted in McLuhan, Marshall – Understanding Media: The Extensions of Man (2009).  Thoughtjam.  Retrieved January 23, 2013 from http://thoughtjam.wordpress.com/2009/01/02/mcluhan-marshall-understanding-media-the-extensions-of-man/
[12] Will Burns.  2012.  Advertising People Are The New Advertising Medium.  Forbes.  Retrieved January 22, 2013 from http://www.forbes.com/sites/willburns/2012/05/15/advertising-people-are-the-new-advertising-medium/
[13] Marshall McLuhan answered to a question from an audience after his lecture on “The Medium Is the Message” in Monday Conference on ABC TV June 27, 1977.  Retrieved January 21, 2013 from https://www.youtube.com/watch?v=ImaH51F4HBw

Wednesday, November 21, 2012

Facebook...คิดก่อนคลิก (likes and shares)

ยอมรับกันตรงๆ ว่าทุกวันนี้สิงอยู่ใน Facebook ทุกครั้งที่มีโอกาส เฝ้ารอคนมากดไลค์ตลอดเวลาหลังโพสต์อะไรลงไป ถ้าไม่มีก็จะอ่านทุกอย่างที่ปรากฏบนหน้า Newsfeed กดไลค์บ้าง แชร์บ้าง

เรียกว่าเสพติด Facebook คงได้

หลายคนคงเคยเจอภาพน่าประทับใจ (หรือโดนใจ) ต่างๆ ที่เพจทั้งกลุ่มทั่วไปและธุรกิจโพสต์ แล้วก็มีคนแชร์ต่อๆ กันมา แล้วก็อยากจะกดแชร์ต่อๆ กันไปให้เพื่อน

แต่ก่อนจะกดแชร์ คิดสักนิด

ทุกไลค์ ทุกแชร์ ของเพจเหล่านี้ คือกลไกทางการตลาด
ภาพบางภาพที่โพสต์จะกดไลค์หรือแชร์ก็ไม่น่ามีปัญหา แต่บางภาพมันก็ไม่ควร และเราในฐานะผู้ใช้ Facebook ก็ควรมีวิจารณญาณในการกดด้วยเช่นกัน

นานๆ ทีจะพบภาพทารกแรกเกิดที่ประสบเคราะห์กรรมต่างๆ ซึ่งมาพร้อมข้อความว่าถ้ากดไลค์หรือแชร์ "Facebook" จะบริจาค 1 like 1 dollar หรืออะไรทำนองนี้ ถ้าไม่กดคงเป็นคนที่ใจร้ายมากๆ

แต่มันเป็น scam เป็นเรื่องหลอกลวง

เว็บไซต์ hoax-slayer (http://www.hoax-slayer.com/ectobia-cordis-sick-baby-hoax.shtml) ซึ่งเป็นเว็บที่วิเคราะห์ forward mail หรือข่าวสารข้อมูล หรือภาพที่ส่งต่อกันที่เรียกว่า viral เปิดเผยว่า ภาพเด็กทารกที่หัวใจอยู่นอกร่างกายที่ถูกแชร์กันทางเฟสบุ๊ค ที่อ้างว่าทุกๆ 1 ไลค์ (หรือแชร์) Facebook จะบริจาค 1 เหรียญ (และภาพเด็กที่มีความผิดปกติอื่นๆ ที่แพร่กระจายด้วยวิธีเดียวกันนี้) นั้น เป็นเรื่องหลอกลวง เพราะ "Facebook will certainly not donate money to help the pictured child in exchange for liking or sharing" เฟสบุ๊คไม่ได้บริจาคอย่างที่เพจเจ้าของโพสต์อ้างอย่างแน่นอน และข้อความใดที่มีการกล่าวอ้างแบบนี้ก็เป็นเรื่องโกหกหลอกลวงทั้งสิ้น

ภาพเหล่านี้ เป็นภาพที่ถูกขโมยมาและนำมาใช้ (โพสต์) โดยไม่ได้รับอนุญาตจากครอบครัวหรือพ่อแม่เด็ก หรือบางครั้งก็ขโมยมาจากสถานเลี้ยงเด็กกำพร้าเพื่อจุดประสงค์อันชั่วร้ายของคนโพสต์

ถามว่าแล้วคนโพสต์ได้อะไร


โพสต์ประเภทนี้เรียกว่า “baby charity scams”

คนร้ายจะขโมยภาพถ่ายทารกที่ป่วยหนักหรือเด็กที่ป่วยด้วยโรคร้ายแรงต่างๆ นานา แล้วก็สร้างข้อมูลลวงว่าเป็นโพสต์เพื่อการกุศลบนเพจของตน ยิ่งไลค์และแชร์เพิ่มมากขึ้น ก็จะทำให้เหมือนมีคนเข้าหรือ รู้จักเพจมากขึ้น (ซึ่งอาจเป็นเพจที่อุปโลกขึ้นมาเฉยๆ ก็ได้) และทำให้มีจำนวนผู้เป็นสมาชิกเพจเพิ่มขึ้นตามไปด้วย

ยิ่งถ้าใครหลงกลไปคอมเม้นต์ ก็จะเปิดโอกาสให้เจ้าของเพจที่เป็นคนไม่ดีเหล่านี้เข้าถึงข้อมูลส่วนตัวได้

ภาพที่ถูกขโมยมาเหล่านี้ บางภาพเป็นภาพเก่า เด็กที่น่าสงสารเหล่านี้บางคนก็เสียชีวิตแล้ว คุณคิดว่าพ่อแม่หรือญาติของเด็กเหล่านี้จะรู้สึกอย่างไรที่ได้เห็นภาพบุตรหลานที่เสียชีวิตอย่างน่าสลดใจไปแล้ว ถูกขโมยมาและนำมาเผยแพร่ส่งต่อกันทาง Facebook แบบนี้

Facebook ไม่ใช่เครื่องมือสร้างกุศล แต่เป็นเครื่องมือทำการตลาด

ข้อมูลจากเว็บ C2 Education (http://c2educate.tumblr.com/post/21721735958/so-you-think-you-know-baby-charity-scams) อธิบายว่า จำนวนไลค์และแชร์ (และความเคลื่อนไหวอื่นๆ ผ่าน    โซเชียลมีเดียทั้งหลาย ทั้งทวิตเตอร์ กูเกิ้ลพลัส ฯลฯ ) ทำให้ search engines รู้ว่าเว็บไหนเป็นที่สนใจหรือมีคุณค่าสำหรับ users และเมื่อ keyword ถูกค้นหา ก็จะเลือกลิงค์นั้นขึ้นมาก่อน

สัญลักษณ์ทางโซเชียลอย่าง tweets likes และ +1’s ที่เราคิดว่าก็แค่กดหรือคลิก ที่จริงมีน้ำหนักมากสำหรับนักการตลาดในการจัดอันดับเว็บ แถมยังเป็นการนำ users เข้าสู่เว็บนั้นโดยตรงด้วย นอกจากนี้ ถ้าเว็บไม่มีคนเข้าหรือเข้าน้อย แบบนานๆ มาที (traffic) กลยุทธ์การออกแบบเว็บให้ปรากฏคำที่เป็น keyword ซ้ำไปซ้ำมาเพื่อดึงความสนใจของ search engines ก็จะไร้ประโยชน์ทันที เพราะ users จะส่งลิงค์ไปให้เพื่อนต่อไปก็ต่อเมื่อเขาคิดว่าเพจนั้นดี ซึ่งตรงนี้คงเป็นเรื่องของเทคนิคการทำการตลาดออน ไลน์ไปแล้ว คงไม่พูดถึงต่อล่ะ

กลับมาที่เรื่องหลอกลวงบน Facebook กันต่อ

เมื่อรู้แล้วว่าเป็นเรื่องไม่ดี ผิดศีลธรรมทั้งต่อผู้บริโภคและครอบครัวของเด็กที่ตกเป็นเหยื่อมารสังคม ต่อไปหากเห็นภาพและการกล่าวอ้างในทำนอง 1 like 1 share 1$ อีก ก็อย่าไปเผลอกดคลิก ยิ่งสงสารยิ่งต้องไม่กด และรายงานหรือ report เฟสบุ๊คด้วยก็จะยิ่งดี

http://www.snopes.com/inboxer/medical/cancerbaby.asp
เป็นลิงค์ที่บอกเล่าเกี่ยวกับกรณีเด็กหลายรายที่ถูกขโมยภาพมาเป็นเหยื่อ “baby charity scams” ลองเข้าไปดูกัน

ทุกวันนี้ เราอยู่กับอินเทอร์เน็ตและ Facebook จนเหมือนเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน ประสบการณ์ที่ผ่านมาสอนให้รู้ว่า ข่าวสารที่่ผ่านเข้ามาทางหน้าจอมันมีทั้งจริงและเท็จ มันไม่ได้ ผ่านการกรอง เหมือนข่าวในหน้าหนังสือพิมพ์หรือโทรทัศน์ (ที่บางทีก็เอาข่าวจากอินเทอร์เน็ตมาออกเหมือนกัน และที่ร้ายกว่านั้น บางทีก็ลืมไปว่าตัวเองเป็น "สื่อ" และมีหน้าที่ "คัดกรอง" ข่าวสาร เพื่อนำเสนอ "ข้อเท็จจริง" ต่อประชาชน ไม่ใช่นำเสนอ "ข่าวในกระแส" เพราะกลัวไม่ทันสมัยและไม่มีตัวเลขเรตติ้งสวยๆ)

ต่อไปนี้ ในฐานะประชาชนผู้เสพข่าวสารและผู้ส่งข่าวสาร เราต้อง "คัดกรอง" ข่าวสารด้วยตัวเอง ก่อนที่จะ "ส่งต่อ" ข่าวใดๆ ใช้วิจารณญาณเยอะๆ ในการอ่าน เช็ค และตรวจสอบข่าว 

รู้เท่าทันคนอย่างเดียวไม่พอ ต้องรู้เท่าทันข่าว (ทางสื่ออินเทอร์เน็ต โดยเฉพาะ social network) ด้วย

....คิดก่อนคลิก....

Wednesday, August 15, 2012

เกรดนั้นสำคัญไฉน

     ที่มาของบล็อกนี้เกิดจากการได้เห็นภาพที่แชร์กันในเฟสบุ๊ค มีข้อความว่า "นักเรียนสมัยนี้เรียนเพื่อไปประกอบอาชีพ หรือมีเกรดสวยๆ ไปสมัครงาน" ในฐานะที่เป็นอาจารย์...เป็นครู จึงอยากเตือนสตินักเรียนนักศึกษา
     ต้องบอกก่อนว่าผู้เขียนเอง ก่อนจะมาเป็นครูอาจารย์ ก็เคยทำงานวิชาชีพมาก่อน เคยสัมภาษณ์รับพนักงานใหม่เองก็หลายรอบ เห็นความสำคัญของการ "ทำงานเป็น" ไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าใคร แต่ถามว่าตัวหน้งสือไม่กี่ตัวอักษรนั้น บ่งบอก "คุณภาพ" และ "ความสามารถ" ของคนได้หรือไม่ คำตอบที่มั่นใจเกินร้อยคือ "ได้" แต่มันไม่ใช่ปัจจัย "ทั้งหมด" ที่ใช้ในการ "ตัดสิน" คนและคัดเลือกคนเข้าทำงาน
     เกรดบอกอะไร
     เวลาสัมภาษณ์งาน ขอดูเกรดก่อนเลย มองฟื้บไป เจอ 1 หรือ 2 จุดต้นๆ คำถามแรกเลยคือ ทำไมเรียนได้แค่นี้...เพราะว่าผลการเรียนเป็นตัวบอกว่า คุณมี "ภูมิ" แค่ไหน "ภูมิ" ในที่นี้ ก็คือ ภูมิความรู้ คุณจะมาประกอบวิชาชีพ แต่ไม่มีภูมิความรู้หรือมีน้อยนิดนี่ ก็ไม่ไหวนะ ผู้จ้างเขาต้องเสียเวลามาฝึกมาสอนงาน ยิ่งที่ทำงานในสาขาที่ต้องปฏิบัติเลย เช่น วิทยุโทรทัศน์ ไม่เอาแน่นอน เสียเวลา ยิ่งได้เกรดน้อยๆ ในสาขาวิชาที่ไปสมัครงานนี่ จบเลย (เว้นแต่บริษัทที่ยอมเสียเวลาฝึก ก็รับแต่กดงดเดือน) อย่างจะไปเป็นครูสอนภาษาไทย แต่วิชาเขียนไทย ไวยากรณ์ภาษาไทยนี่ได้ D บ้าง C บ้าง...แปลว่าอะไร แปลว่าขนาดวิชาที่คุณต้องเอาไปใช้ทำมาหากินคุณยัง "ไม่เอา" หรือ "ทำได้แค่นี้" แปลว่าคุณเป็นคนประเภทที่ฝรั่งเรียกว่า ignorant คือไม่สนใจไม่ "เอา" อะไรเลย และคงมีทัศนคติที่ไม่ดีกับวิชานี้ แล้วคุณจะไปสอนให้คนอื่นเรียนวิชานี้ให้ดีให้แตกฉานได้อย่างไร
     บางคนเถียง แล้ววิชาชีพล่ะ อย่างโปรดิวเซอร์รายการโทรทัศน์ มันต้องการ "ฝีมือ" และ "ประสบการณ์" มากกว่าความรู้ทางทฤษฎีนะ...ก็ใช่หรอก แต่ เกรด ก็ยังเป็นตัวที่บอก "ความเป็นคุณ" ได้อยู่นั่นเอง ถ้าคุณเกรดไม่ดี...มันบอก
     1. ความรู้พื้นฐานไม่แน่น ก่อนผลิตต้องทำอะไร ต้องระมัดระวังเรื่องอะไร การเล่าเรื่องผ่านภาพและเสียงมีเทคนิคอะไร...พอตรงนี้ไม่แน่น การนำไปใช้ก็ต้องพึ่งพาการลองถูกลองผิดอย่างเดียว สอนไปจะจำได้มั้ยเนี่ย (คนรับเข้าทำงาน) ชักเริ่มเสียว
     2. คุณเป็นคนไม่รับผิดชอบ เวลาเรียนไม่เรียน เวลาสอบไม่อ่านหนังสือ เป็นพวก "แนว" พวก "ศิลปิน" อันนี้บอกว่าคุณจะควบคุมได้ยาก สอนยาก ไม่มีใครอยากจ้างคนหัวดื้อ ego สูง (ทั้งๆ ที่ไม่มีอะไรดีจริงในงานวิชาชีพ เพราะเป็นเด็กจบใหม่) ไปทำงานด้วยหรอก
     3. ถ้าคุณตอบว่าคุณเกรดไม่ดีเพราะทำกิจกรรมเยอะ แปลว่าคุณแบ่งเวลาไม่เป็นแล้วมาทำงานจะแบ่งเวลาเป็นมั้ย


     ผู้เขียนเคยเจอนะ ลูฏศิษย์บางคนทำงานดีแต่สอบทฤษฎีตกเพราะไม่สนใจเรียน คิดว่าทฤษฎีไม่มีความสำคัญ ที่่ว่า "งานดี" หมายความว่าดีกว่าที่ผู้สอนคาดหวังไว้ แต่ก็ยังมีส่วนที่ "ถ้าเขามีความรู้ทฤษฎี ที่ "แน่น" กว่านี้ งานของเขาคงจะอยู่ในระดับ "มืออาชีพ" ได้เลยทีเดียว"...เสียดายไหมล่ะ
     ลองคิดดูอีกทีสิว่าเขาจะไปได้ไกลขนาดไหนถ้าความรู้ทฤษฎีเขา "แน่น" จนสามารถหยิบมาใช้ได้ถูกที่ถูกเวลาทุกครั้ง
     บางครั้ง การเรียนจากการลงมือทำตอนที่มีคนรับเข้าทำงานแล้ว ก็ต้องเสียเวลาทำงาน เสียงานที่ควรจะออกมาดีตั้งแต่ครั้งแรก บางครั้งโดนด่าจนหมดกำลังใจไปก็มี
     ข้อเสียอีกอย่างของนักศึกษาที่ผ่านการทำผลงานเยอะๆ ก็คือ มักจะคิดว่าตัวเอง "เก่ง" แล้ว ทำ "เป็น" แล้ว ซึ่งก็อาจเป็นสาเหตุของการทำให้ไม่ตั้งใจเรียน เพราะคิดว่ายังไงเราก็ทำ "เป็น" และ "ดี"
     แต่หารู้ไม่ว่า คุณก็เก่งเฉพาะในกะลา...ในโลกแคบๆ ในวงเพื่อนฝูง...ก็เท่านั้น คุณเรียนรู้จากการลองผิดลองถูก แต่คุณก็ไม่รู้หรอกว่าอันไหนผิดหรือถูก เพราะบางทีก็คิดเองเออเอง (ส่วนบางทีที่เหลือก็คือไปค้นหาเอาจากอินเทอร์เน็ต) บางทีคิดว่าทำถูก แต่ถูกแบบผิดๆ ก็เหมือนกับนักศึกษาเวลาถูกสั่งให้จัดงาน event โดยไม่มีคนชี้แนะแนวทางให้ ก็เดากันไป ทำกันไป ผิดก็แก้ให้มันผ่านๆ พ้นๆ ไป สุดท้ายก็ได้ความรูู้เรื่องการจัด event ไปแบบผิดๆ แต่ก็เอาไปพูดแล้วว่า "หนูเคยจัดงาน event"

     สรุปก็คือ การเรียนในห้องเรียน มันมีส่วนช่วยชีวิตการทำงานของคุณได้ และจะช่วยได้มาก ถ้าคุณรู้จักนำเอาความรู้ที่เรียนไปใช้ ถ้าเรียนแล้วลืมไม่นำไปใช้ก็เหมือนไม่ได้เรียนนั่นแหละ ดังนั้น ไม่ว่า "เกรด" จะเป็นตัวช่วยหรือตัวตัดสินอนาคตการทำงานของคุณหรือไม่ แต่สิ่งท่ี่คุณได้จากการเรียนหนังสือนั้น ก็อยู่กับตัวคุณ เป็นประโยชน์กับตัวคุณไปตลอดชีวิต (ถ้าคุณไม่โยนทิ้งเสียก่อน)
     วันนี้คุณไม่รู้หรอก แต่วันหนึ่งข้างหน้า ผู้เขียนหวังว่าคุณจะนึกได้ว่าสิ่งต่างๆ ที่คุณ "เรียนรู้จากการทำงาน" ส่วนใหญ่ก็เป็นสิ่งที่ครูบาอาจารย์พร่ำสอนคุณมาแล้วทั้งนั้นแหละ แต่ความรู้จากปากครูมันมัก "ไร้สาระ" ไม่น่าเชื่อถือเท่ากับสิ่งที่ "พี่ที่ที่ทำงาน" พูด หรือไม่คุณก็ทิ้งมันไปทันทีที่สอบ final เสร็จในแต่ละวิชา
     แต่หากมีวันใดที่คุณนึกได้ ว่าสิ่งที่เรียนไปนั้นไม่ได้ "ไร้ประโยชน์" และ "รู้งี้น่าจะตั้งใจเรียน" วันนั้นก็สายไปแล้ว ย้อนเวลาไม่ไได้และเกรดที่ได้มามันจะติดอยู่ใน transcript เป็นตราบาปของคุณไปตลอดชีวิตการทำงาน (และการศึกษาต่อ)
    "เกรด"...เป็นมากกว่าตัวอักษรภาษาอังกฤษ และ/หรือ ตัวเลข

Friday, June 15, 2012

วีเจ...ไม่ง่าย

วีเจ...ไม่ง่า


     วีเจ เป็นคำที่ใช้เรียกพิธีกรและผู้ดำเนินรายการ ส่วนใหญ่เป็นรายการบันเทิงทางช่องเพลง หรือรายการที่นำเสนอเกี่ยวกับเพลง  ส่วนใหญ่เรามักพบวีเจ พูดเข้าเพลง คือบอกข้อมูลข่าวสารที่เกี่ยวข้องกับมิวสิกวิดีโอเพลงที่กำลังจะเสนอ และ/หรือข้อมูลข่าวสารของช่องหรือรายการที่จัดอยู่  สมัยที่ผู้เขียนยังอยู่ในวงการ รู้สึกว่า วีเจ จะเป็นอาชีพที่วัยรุ่นยุคนี้อยากจะเป็นกันซะเหลือเกิน แต่จริงๆ แล้ว อาชีพวีเจมีมานานเป็นสิบปีแล้วนะคะหนู สมัยก่อนคำว่า วีเจ หรือ VJ คือ Video Jockey หมายถึงคนเปิดมิวสิควิดีโอทางโทรทัศน์ (ก็วิทยุยังมี ดีเจหรือ DJ ที่ย่อมาจาก disc jockey ซึ่งหมายถึงคนที่เปิดแผ่นเสียงทางวิทยุ (ปัจจุบันเปิดจากไฟล์ไปแล้ว แต่ก็ยังเรียกกันว่า DJ) ได้เลย)

กำเนิดอาชีพ วีเจ

 

     Wikipedia บอกว่าที่มาของวีเจ มีจุดเริ่มต้นจากไนท์คลับชื่อ ฮูราห์ (Hurrah) ในนิวยอร์ค ประเทศสหรัฐอเมริกา ไนท์คลับแห่งนี้เชิญ เมอร์ริลล์ อัลดิเกรี่ ให้นำหนังทดลอง (experimental film) มาฉายให้คนในคลับดู หนังทดลองที่ว่านี้ก็คือการฉายภาพวิดีโอ พร้อมๆ กับที่ดีเจเปิดแผ่นไปด้วย จะได้ไม่ขัดใจคนมาเที่ยวคลับ ด้วยเหตุนี้เอง ฮูราห์ ก็เลยเป็นสถานที่สาธารณะแห่งแรกในนิวเยอร์คที่ฉายวิดีโอประกอบกับดนตรี

                อันที่จริงในยุค 80s ยังไม่มีสิ่งที่เรียกกันว่า มิวสิกวิดีโอ แต่อย่างใด การเป็น วิดีโอ จ็อคกี้ หรือ “วีเจ” ของเมอร์ริล คือการถ่ายคลิปวิดีโอสดๆ ร่วมกับการฉายภาพจากแผ่นฟิล์มที่เปิดวนไปเรื่อยๆ มีการตัดสลับภาพระหว่างเครื่องเล่นวิดีโอ (สมัยนั้นใช้ระบบยูเมติก 2 เครื่อง) ประกอบกับการเล่นสดของวงดนตรี
          มิวสิควิดีโอ และ วีเจ เริ่มเป็นที่นิยมและรู้จักกันดีในหมู่วัยรุ่นเมื่อโทรทัศน์ช่องเอ็มทีวี (MTV – Music Television) เกิดขึ้นในยุค 80s (ถ้าจำไม่ผิดคือปี 1984) จนในที่สุดอาชีพ วีเจ ก็ไม่ใช่แค่ คนพูดเข้าเพลง แต่ยังเป็นคนดัง ดาวเด่น หรือแม้กระทั่ง ผู้สื่อข่าวดนตรี ที่จัดรายการของตัวเองในช่องอีกด้วย
    เหมือนกับทุกสิ่งทุกอย่างบนโลกใบนี้ เมื่ออะไรดังก็มักจะเกิดสิ่งนั้นเพิ่มขึ้นมามากมาย ดังนั้น เมื่อ เอ็มทีวี บูม ช่องเพลงที่มีกลุ่มเป้าหมายทั้งที่เหมือนและแตกต่าง ไม่ว่าจะเป็นในอเมริกา ยุโรป และ เอเชีย อย่างช่อง Zik (เล่นเพลงแร็พ R&B) ของฝรั่งเศส ช่อง Channel [V] ที่เกิดมาเพื่อแข่งกับ MTV  โดยเฉพาะ  หรือ CMC ช่องเพลงคันทรี่ในอเมริกา บางช่องมีวีเจ บางช่องก็ไม่มี แต่คำว่า วีเจ กลายเป็นชื่อเรียกพิธีกรหรือผู้ดำเนินรายการของช่องต่างๆ เหล่านี้ไปเสียแล้ว แม้ว่าหลายช่องจะพยายามหาคำมาเรียกพิธีกรเพลงในช่องของตนโดยเฉพาะ แต่ก็ดูเหมือนว่าจะลบคำว่า วีเจ ออกไปไม่ได้ ทำให้ วีเจ กลายเป็นคำเรียกผู้ดำเนินรายการทางช่องเพลง เหมือนใช้คำว่า แฟ้บ เพื่อเรียกผงซักฟอก และคำว่าซีร็อกซ์แทนคำว่าถ่ายเอกสารนั่นเลย มันก็เลยยิ่งทำให้อาชีพ วีเจ กลายเป็นที่นิยมของกลุ่มวัยรุ่นที่รักเสียงเพลงมากขึ้นไปอีกเจ้าของช่องเพลงก็มักใช้โอกาสนี้เป็นช่องทางสร้างกิจกรรมทางการตลาดให้กับตัวเองด้วยการจัดให้มีกิจกรรมเสาะหา วีเจ หน้าใหม่ ซึ่งก็แล้วแต่ว่าแต่ละช่องจะตั้งชื่อกิจกรรมกันไป

ทำไมวัยรุ่นถึงอยากเป็น วีเจ

 

           วีเจ นั้น เท่ เพราะเขาหรือเธอ คือกูรูด้านดนตรี (นอกเหนือไปจากความจริงที่ว่าเขาหรือเธอเป็นคนหน้าตาดีและได้ออกทีวี) แต่งตัวสวยงามมีสไตล์...คือ เพื่อน ที่นำข่าวคราวในแวดวงดนตรีมาบอก มาเปิดมิวสิกวิดีโอ (ที่เรามักได้ยินเรียกกันสั้นๆ ว่า มิวสิกฯหรือ เอ็มวี) เพลงใหม่ๆ ให้ได้ดู วีเจ จึงมีภาพลักษณ์ของคนที่รู้จักเพลงเยอะและ ทันสมัย อยู่เสมอ ทำให้คนที่เป็นวีเจ กลายเป็นไอดอล (Idol) ของวัยรุ่นไปโดยปริยาย
     ที่สำคัญก็คือ คนธรรมดาๆ ก็มีโอกาสแจ้งเกิดเป็นวีเจได้ (แน่นอนว่าผ่านทางกิจกรรมเสาะหาวีเจของเหล่าช่องเพลงนั่นเอง) นอกเหนือจากการเป็นคนหน้าตาดีและมีโมเดลลิ่งคอยหางานให้ ซึ่งก็นับว่าน่าสนใจและดูจะเป็นได้ง่ายกว่าการเข้าไปทำอาชีพอื่นๆ ในวงการมายา ยิ่งสมัยนี้ ความที่เป็นเพลงวัยรุ่นเพื่อวัยรุ่น แถมยังเป็นยุคที่เปิดโอกาสให้หน้าตาพอดูได้ แต่พูดเก่งและมีสไตล์เป็นของตัวเองได้เสนอ (ใบ) หน้าทางจอโทรทัศน์ได้มากขึ้นด้วยแล้ว ทำให้การตบเท้าเข้าไปเป็นวีเจ ไม่ใช่เรื่องที่จำกัดเฉพาะคนหน้าตาดีอีกต่อไป         
          นอกจากนี้ การเป็น วีเจ โดยเฉพาะรายการหรือช่องที่เปิดเพลงต่างประเทศ ไม่ว่าจะเป็นสากลหรือเอเชีย ยังหมายถึงการได้ โกอินเตอร์ อีกด้วย และการได้ โกอินเตอร์ นี่เอง ที่เป็น ความเท่ อีกอย่างหนึ่ง เพราะวีเจจะได้สัมผัสกับศิลปินต่างชาติดังๆ ได้เดินทางไปต่างประเทศ (แม้จะไม่เสมอไป แต่ก็มีโอกาสมากกว่าการเป็นวัยรุ่นธรรมดา) แถมไปฟรีอีกต่างหาก พูดถึงของฟรีก็ต้องพูดถึงการได้ดูคอนเสิร์ตฟรี ได้ซีดีเพลงฟรี หรือถ้ารายการมีสปอนเซอร์มือเติบ ก็อาจผลิตภัณฑ์สินค้าของสปอนเซอร์มาใช้ฟรีๆ อีกด้วย
        นอกจากจะดูเข้าง่ายกว่าอาชีพในวงการบังเทิงอื่นๆ แล้ว การเป็นวีเจยังเป็นสะพานทอดไปสู่วงการบันเทิงในสาขาอื่นๆ ได้อีกด้วย ไม่ว่าจะเป็นพิธีกรบนเวทีในงานต่างๆ  การได้เข้าไปเล่นเกมโชว์ เป็นนางเอกพระเอกมิวสิกวิดีโอ เล่นละคร แสดงภาพยนตร์ เป็นนักจัดรายการวิทยุ นายแบบ นางแบบ พรีเซ็นเตอร์โฆษณา แต่ว่าจะไปได้ไกลแค่ไหนก็คงต้องอาศัยความดังและเสน่ห์ของตัววีเจเอง
        น่าเป็นซะขนาดนี้ แต่ก็ไม่ใช่ว่าการเป็น “วีเจที่ดี” จะเป็นกันได้ง่ายๆ เรามักพูดกันเรื่องหน้าตา สไตล์ สเน่ห์ ของวีเจ แต่น้อยคนนักที่จะคำนึงถึงคำว่า “คุณภาพ” ซึ่งความจริงแล้ว เป็นส่วนสำคัญที่จะทำให้รายการและตัววีเจเองน่าเชื่อถือ และ “น่ารัก”  

วีเจที่ดี

      แค่พูดเข้าเพลง ใครๆก็ทำได้ แต่ความจริงแล้วมันไม่ใช่แค่นั้น คนชอบคิดว่าวีเจ คือวัยรุ่นหรือวัยยี่สิบต้นๆ มีการพูดดำเนินรายการด้วยภาษาและท่าทางแบบวัยรุ่น ดูสบายๆ เป็นกันเอง เพราะจัดรายการให้วัยรุ่นดู แต่ก็ไม่ควรลืมว่า วีเจ คือ “สื่อมวลชน” และยังเป็นตัวอย่างของเยาวชนด้วย เพราะวีเจสามารถเข้าถึงคนดูที่เป็นวัยรุ่นหรือเยาวชนได้ดีกว่าพิธีกรตามรายการโทรทัศน์อื่นๆ การจะเป็นวีเจจึงควรต้องตระหนักในหน้าที่ทางสังคมในฐานะ “สื่อมวลชน” ด้วย (เขียนไปก็รู้สึกว่าตัวเองแก่ แต่ก็ยังคิดว่าจำเป็นอยู่ดี – ยอมแก่ถ้าจะทำให้มีวีเจดีๆ เพิ่มขึ้นได้)

การเป็นวีเจที่ดี

        เมื่อวีเจคือพิธีกรหรือผู้ดำเนินรายการ หลักการส่วนใหญ่จึงเหมือนกับการเป็นผู้ดำเนินรายการโทรทัศน์ทั่วๆไป แต่ก็มีข้อแตกต่างอยู่บ้างตามข้อสังเกตที่ได้จากประสบการณ์ของผู้เขียน ดังนี้

1.       การไหว้
     ไม่ว่ารายการเพลงนั้นๆ จะเปิดหรือเล่นแต่มิวสิควิดีโอเพลงไทยอย่างเดียว หรือสากลอย่างเดียว หรือผสมกันไป แต่ถ้าเป็นรายการที่ทำให้คนไทยดู ก็ต้องเปิดรายการด้วยการ ไหว้ ที่เป็นวัฒนธรรมประจำชาติ พร้อมกล่าวคำสวัสดี การไหว้ ถือเป็นการบ่งบอกความตัวตนของวีเจด้วย วีเจทุกคน จึงควรต้องฝึกการไหว้ให้สวยงาม และต้องไหว้อย่างตั้งใจด้วย วีเจบางคนยกมือไหว้ อย่างที่เราเรียกว่า ไหว้แบบ ส.ส. หรือพนมมือยกขึ้นมาที่หน้าผากโดยไม่มีการก้ม  ในขณะที่ วีเจบางคนไหว้แบบพอเป็นพิธี เช่น ก้มและเงยอย่างรวดเร็วจนเกินไป ซึ่งอันที่จริงแล้ว วีเจรุ่นใหม่หลายคนเห็นว่าการไหว้เป็นเรื่องทางการ ไม่เข้ากับรายการสำหรับวัยรุ่น ซึ่งเป็นค่านิยมที่ทางช่องรายการหรือผู้มีส่วนเกี่ยวข้องควรปรับเสียใหม่ การรักษาขนบประเพณีไม่ใช่เรื่องเชย และยิ่งไม่ใช่เรื่องน่าอาย เมื่อไหว้เสร็จแล้ว จะใช้ลูกเล่นทันสมัยหรือ แนว ยังไงก็ทำไป ไม่มีใครว่า ไหว้ให้สวยแล้วกัน วีเจที่ไหว้สวย ผู้ใหญ่ก็ชื่นชมเอ็นดู เด็กหรือเพื่อนก็อยากทำตาม นอกจากนี้ สิ่งที่พึงระวังโดยเฉพาะวีเจที่เป็นผู้หญิงก็คือ ผม วีเจที่ผมยาวหรือปล่อยผม เมื่อก้มลงไหว้แล้วมักเงยหน้าและสะบัดผมที่หล่นลงมาปรกหน้าออกไปด้วยในเวลาเดียวกัน ทำให้ดูแล้วไม่สวยงาม ดังนั้น เป็นหน้าที่ของทั้งวีเจและโปรดิวเซอร์รายการที่จะต้องช่วยดูแลในเรื่องนี้ด้วย 

2.       การพูดอักขระที่ชัดเจน
     เป็นพิธีกรหรือผู้ดำเนินรายการอะไรก็ตาม หลักสากลโลกและสากลประเทศไทยก็คือการออกเสียงให้ถูกต้องตามอักขรวิธี ทั้งร.เรือ ล.ลิง และคำควบกล้ำทุกคำต้องพูดให้ชัด เพราะมันมีส่วนช่วยสร้างความน่าเชื่อถือให้ตัวเราเองได้ คำยาก ชื่อเฉพาะ ก็ต้องอ่านให้ถูก ให้เกียรติเจ้าของชื่อบ้าง คำภาษาต่างประเทศ ไม่ต้องดัดจริตก็ได้ แต่ออกเสียงให้ถูกให้ชัดตามเจ้าของภาษา (โปรดิวเซอร์ช่วยทำการบ้านด้วย คุณต้องรู้ว่าชื่อภาษาต่างด้าวที่นำมาให้วีเจพูดนั้น อ่านว่าอย่างไร)
       ขอแก่อีกที – ได้โปรดพึงระลึกไว้ว่า วีเจ เป็นผู้ สื่อ สาร ที่จะไปยังเยาวชนและคนรุ่นใหม่ คุณสามารถช่วยรักษาวัฒนธรรมทางภาษา (ไม่ให้วิบัติไปมากกว่านี้) You got the power คุณมีอำนาจในมือ – ทำเถิด ถ้ามันยากก็หัด ซ้อม พูดบ่อยๆ พูดในชีวิตประจำวันนั่นแหละ เอาให้ติดเป็นนิสัย เวลาจัดรายการจะได้ไม่ต้องกังวลมาก  พูดชัดออกเสียงถูกต้อง ดูและฟังแล้วก็รื่นหูดี

3.       การแสดงสีหน้าและแววตา
       ดวงตาเป็นหน้าต่างของหัวใจ เพราะว่าแววตา สามารถบอกอารมณ์และความรู้สึกของผู้พูดได้เป็นอย่างดี การจัดรายการให้ดูสนุกและไม่น่าเบื่อ วีเจ ต้องมีสีหน้าและน้ำเสียงที่สื่อเช่นนั้นด้วย และความรู้สึกสนุกสนาน มีพลังนี้ ก็แสดงออกมาทางแววตาและสีหน้านี่เอง เมื่อวีเจ ยิ้มแย้มแจ่มใส รู้สึกสนุกกับงานของตน คนดูก็จะสามารถสัมผัสถึงความรู้สึกนั้นได้ด้วยเช่นกัน และนี่ก็เป็นเหตุผลหนึ่ง ที่ผู้เขียนเชื่อว่าการให้วีเจท่องบทดีกว่าการอ่านสคริปต์จากหน้าจอ (ที่เรียก teleprompter) เพราะเมื่อเราอ่าน ตาจะดู แข็ง เพราะต้องใช้สมาธิในการอ่านบทจากจอ ทำให้การแสดงสีหน้าและแววตาไม่ไปตามเนื้อหาที่พูด
    สคริปต์หรือบทสำหรับวีเจ จึงมักเขียนเพื่อเป็นแนวทาง (guideline) ในการพูด มากกว่าจะบังคับให้พูดตามบทแบบคำต่อคำ เพราะเราต้องการให้วีเจทำความเข้าใจกับบท จับประเด็นให้ได้ (นี่ก็เป็นคุณสมบัติหนึ่งที่วีเจและผู้ดำเนินรายการทั่วไปต้องมี) แล้วพูดถ่ายทอดออกมาด้วยสไตล์การพูดการแสดงออกของตนเอง ซึ่งจะทำให้การจัดรายการดูเป็นธรรมชาติมากกว่า

4.       การฝึก ภาษากาย
    การเป็นวีเจรายการที่เปิดแต่มิวสิกวิดีโอไม่ใช่เรื่องง่ายอย่างที่หลายคนอาจคิด โดยเฉพาะเมื่อรายการนั้นใช้วิธีถ่ายแบบโครมาคีย์ (Chroma Key) หรือที่รู้จักกันว่า บลูสกรีน (Blue Screen) หรือ กรีนสกรีน (Green Screen) ซึ่งก็คือการถ่ายวีเจบนฉากสีฟ้าหรือสีเขียว (วิธีการเดียวกับข่าวพยากรณ์อากาศ) จากนั้นก็ใช้คอมพิวเตอร์สกัดสีฟ้าหรือเขียวออกไป แล้วใส่กราฟิกเข้าไปเป็นฉากหลังแทน รายการโครมาคีย์ยากกว่ารายการที่เป็นฉากเพราะว่าวีเจต้องยืนพูดอยู่หน้ากล้อง โดยไม่มี ตัวช่วย คือ พร็อพ ให้หยิบจับ ทำให้วีเจต้องเรียนรู้ที่จะแสดงลักษณะท่าทางต่างๆ เพื่อประกอบการพูดด้วย
                ประเด็นสำคัญของการเป็นวีเจช่องเพลงก็คือ การเป็นพิธีกรที่ แตกต่าง และ เท่ ในสายตาของวัยรุ่น การยืนประสานมือไว้ที่ระดับเอว โดยมีการแยกมือออกบ้างเป็นระยะๆ ซึ่งดูจะเป็นสิ่งที่สอนและอบรมกันมา แต่เมื่อมาใช้ในช่องเพลงวัยรุ่น บางครั้งก็กลับทำให้ดู แข็ง หรือเป็นทางการเกินไป วีเจบางคนทำท่าทางเหล่านี้วนไปวนมาตลอดทั้งรายการก็มีเพราะไม่รู้จะเอามือไปไว้ที่ไหน ดังนั้น วีเจที่ดีจึงควรฝึกฝนสิ่งเหล่านี้จากการศึกษาพิธีกรรายการอื่นๆ งไทยและต่างประเทศ แล้วนำสิ่งที่คิดว่าน่าจะเหมาะกับการเป็นวีเจได้ปรับใช้อย่างเหมาะสม หรือการฝึกจัดรายการหน้ากระจกหรือจัดให้คนอื่นดูก็ช่วยได้มาก แต่วิธีที่จะช่วยให้วีเจเห็นตัวเองได้ดีที่สุดก็คือ การดูเทปรายการที่ตัวเองจัด เพื่อจะได้เห็นข้อบกพร่อง เช่น เราทำท่าไหนบ่อยเกินไป และยังเป็นการศึกษารายการของตนเองอีกด้วย
     นอกจากนี้ การศึกษาจากวีเจที่ได้รับการยอมรับในระดับสากลก็เป็นสิ่งที่ควรกระทำ (เนื่องจากวีเจรายการในไทยแม้ว่าจะโด่งดังมีชื่อเสียง ก็อาจไม่ได้เป็นเพราะความเป็น วีเจที่ดี แต่มีชื่อเสียงเพราะว่าได้ทำอย่างอื่น เช่น เล่นละคร) ผู้เขียนเคยทำงานกับวีเจคนหนึ่ง เธอเข้าสู่อาชีพวีเจจากกิจกรรม ค้นหาวีเจ เมื่อทำงานด้วยกันครั้งแรก รู้สึกว่าเธอยังแสดงท่าทางไม่ค่อยเป็นธรรมชาติเท่าไหร่นักเพราะยังใหม่อยู่ แต่เมื่อเจอกันครั้งที่สอง ครั้งที่สาม ผู้เขียนทั้งประหลาดใจและประทับใจในตัววีเจสาวคนนี้เป็นอย่างมาก เพราะเธอมีความก้าวหน้าและพัฒนาการเรื่อยไปทุกครั้ง จนการจัดรายการของเธอดูเป็นธรรมชาติและเพลิดเพลินมาก เธอบอกว่าหลังจากเสร็จสิ้นภารกิจประจำวัน เธอจะกลับไปดูรายการที่ตัวเองจัดที่บ้าน โดยมีคุณแม่นั่งดูอยู่ด้วย ดังนั้นเธอจึงได้เห็นตัวเองตอนจัดรายการ โดยมีคุณแม่ช่วยให้ความเห็น และได้นำข้อผิดพลาดไปปรับปรุงตัวเองให้ดียิ่งๆ ขึ้นไป เธอไม่ได้โด่งดังมีชื่อเสียงไปทั่วประเทศเหมือนวีเจสาวจากช่องอื่นๆ เพราะเธอไม่ได้เล่นละคร หรือถ่ายแบบ แต่สำหรับผู้เขียน เธอคือ วีเจที่ดี และ เก่ง ด้วย มีความตั้งใจจริงที่จะพัฒนาตนเองอยู่เสมอ เรียกได้ว่าเป็น วีเจ ทั้งในหน้าที่และจิตใจ

5.       หมั่นทำการบ้านอยู่เสมอ
         วีเจที่ดี ต้อง รู้จัก สิ่งที่ตัวเองทำ ถ้าจัดรายการเพลง สิ่งที่วีเจที่ดีควรทำก็คือ ฟังเพลง ดูมิวสิกวิดีโอ ศึกษาข้อมูลวงการเพลง และติดตามข่าวคราวศิลปิน เพื่อที่จะได้มีความเข้าใจในสคริปต์ และรู้ว่าตัวเองพูดอะไรออกไปบ้างในขณะจัดรายการ อย่าลืมว่า ดวงตาเป็นหน้าต่างของดวงใจ ถ้าคุณรู้ และเข้าใจในสิ่งที่พูด มันจะแสดงออกมาทั้งทางสีหน้า แววตา และน้ำเสียง และนั่นทำให้คุณได้รับความเชื่อถือ และแสดงถึงความ ฉลาด ของคุณ นอกจากนี้ ไม่ควรจำกัดตัวเองอยู่ที่เพลงประเภทใดประเภทหนึ่ง อาจไม่ต้องรู้ลึกทุกด้าน หรืออาจเลือกรู้เยอะๆ เฉพาะแนวเพลงที่สนใจก็ได้ แต่ต้องรู้กว้างๆ เผื่อเพลงแนวอื่นๆ ไว้ด้วย เพราะเมื่อคุณทำช่องเพลง จัดรายการเพลง ไม่ว่าจะเป็นเพลงไทย เอเชียน หรือสากล คนดูหรือผู้อื่นมักยกให้คุณเป็นผู้รู้ หรือ กูรู ด้านเพลง เขาจะถามคุณเรื่องเพลงโดยไม่เลือกถามเฉพาะที่คุณรู้ลึกๆ แต่เขาจะถามและคาดหวังคำตอบจากคุณ และ ถ้าคุณให้เขาไม่ได้ คุณก็ไม่ เจ๋งจริง นอกจากนี้ การ ทำการบ้าน อยู่เสมอ ทำให้วีเจ มีความรู้ เวลาพูด แม้ว่าจะมาจากการอ่านจากสคริปต์ที่มีคนเตรียมไว้ให้ แต่วีเจก็จะพูดออกมาอย่าง คนรู้จริง มากกว่าการอ่านทื่อๆ จากบทพูด แถมยังสามารถสอดแทรก ความรู้ นั้นลงไปในสคริปต์ได้ด้วยตัวเองอีกด้วย บางครั้ง วีเจที่ดี มีความรู้มากกว่าคนที่เตรียมสคริปต์หรือโปรดิวเซอร์เสียอีก  

6.       รู้จักสอดแทรกอารมณ์ขันอย่างเหมาะสม
       อารมณ์ขันเป็นสิ่งที่ใครๆ ก็ต้อนรับ เมื่อใช้อย่างที่ถูกกาละและเทศะ และไม่เป็นการล่วงเกินใคร อารมณ์ขันเป็นเครื่องแสดงให้เห็นถึงความเป็นคนอารมณ์ดีของวีเจ ความเป็นตัวของตัวเอง และยังช่วยทำให้รายการสนุกขึ้นอีกด้วย แต่ทั้งนี้ โปรดิวเซอร์คงต้องช่วยดูด้วยว่า มุก ที่วีเจใช้นั้น ไม่ แป้ก หรือไม่เชยเกินไป

7.       ฝึกการออกเสียง วิธีการพูด  
      การฝึกออกเสียงจะช่วยให้สามารถพูดนานๆ ได้โดยไม่เหนื่อยง่าย เวลาที่เราติดไมค์ เสียงหอบหายใจจะได้ยินอย่างชัดเจนมากกว่าตอนที่เราพูดคุยกันตามธรรมดา นอกจากนี้ ก็ต้องฝึกพูดให้เป็นจังหวะจะโคน ไม่ช้าหรือเร็วจนเกินไป และต้องรู้จักใช้โทนเสียงเน้นย้ำหรือขึ้นลงให้เหมาะกับเนื้อหาที่พูดอยู่ การพูดด้วยโทนเสียงเดียวกันตลอด ทำให้รายการดูน่าเบื่อ คนดูหรือฟังแล้วไม่รู้ว่าตรงไหนคือส่วนที่ต้องสนใจเป็นพิเศษ

8.       ยิ้มเข้าไว้
    เช่นเดียวกับการเป็นพิธีกรที่ดี ต้องรู้จักพูดไปยิ้มไป (แต่ก็ต้องดูเนื้อหาที่พูดด้วย ถ้าเนื้อหาเศร้า การยิ้มก็คงไม่เหมาะ) เมื่อวีเจรู้สึกสนุก ยิ้ม คนดูดูแล้วเพลินๆ ก็จะพลอยยิ้มตามไปด้วย

9.       อ่านสคริปต์และฝึกซ้อมก่อนถ่ายรายการหรือออกอากาศทุกครั้ง
     วีเจ (และพิธีกรรายการโทรทัศน์ทั้งหลาย) ควรที่จะอ่าน ทำความเข้าใจ และฝึกซ้อมพูดตามสคริปต์ก่อนเริ่มอัดรายการหรือออกอากาศสดจริงทุกครั้ง (จึงควรต้องมาถึงก่อนเวลานัด) นั่นคือคุณสมบัติที่วีเจหรือพิธีกรระดับแนวหน้าทำกัน การอ่านก่อนเช่นนี้จะทำให้รู้ล่วงหน้าว่า การออกเสียงตรงไหนที่เราติดขัด หรือในสคริปต์อาจเว้นวรรคตอนไม่ชัดเจน แม้ว่าบางรายการหรือสถานีโทรทัศน์บางแห่งจะมี พร็อมพ์เตอร์ (prompter) แต่ขณะถ่ายทำหรือออกอากาศ ถ้าวีเจไม่เคยเห็นสคริปต์มาก่อน ก็อาจทำให้เกิดปัญหาติดขัด พูดไม่ถูก ลิ้นพันกัน หรือเว้นจังหวะไม่ถูกกลางอากาศได้ ผลก็คือต้องเสียเวลาถ่ายทำใหม่ ส่วนกรณีที่เป็นการออกอากาศสด ก็ต้องกระอักกระอ่วน แก้ไขสถานการณ์เฉพาะหน้าอีก ทำให้เสียความน่าเชื่อถือ ยิ่งถ่ายทำหลายเทคเข้า ก็ยิ่งล้า จากการจัดรายการที่สนุกสนาน พลังงานก็หมดไป กลายเป็นจัดอย่างเหนื่อยล้าแทน (ทีมงานก็เหนื่อย ผลก็คืองานที่ออกมาคุณภาพไม่ดีอย่างที่ควร) นอกจากนี้ ถ้ามีชื่อเฉพาะ การอ่านล่วงหน้าจะทำให้เรามีเวลาศึกษา สอบถามถึงวิธีการออกเสียงที่ถูกต้องอีกด้วย

10.    การแก้ปัญหาเฉพาะหน้า
  การแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าเป็นสิ่งที่วีเจทุกคนจำเป็นต้องมี โดยเฉพาะวีเจที่จัดรายการสด เพราะรายการสด เราไม่สามารถเทค หรือถ่ายใหม่เพื่อทำการแก้ไขสิ่งที่พูดหรือทำผิดพลาดในรายการได้เหมือนรายการเทป สำหรับ วีเจ มีทางเลือกมากกว่าคนที่เป็นพิธีกรรายการโทรทัศน์ที่ค่อนข้างเป็นทางการ หรือ พิธีกรอ่านข่าว เพราะเมื่อวีเจพูดผิด อาจสามารถ ไหล ต่อไปได้ เช่นการทำเป็นตลกล้อความผิดพลาดของตัวเอง และดำเนินรายการต่อไปเหมือนการคุยแบบตัวต่อตัวที่ย่อมมีการพูดผิดบ้างเป็นธรรมชาติของมนุษย์ หรือหากพูดชื่อเพลงผิด หรือชื่อเพลงไม่ตรงกับเพลงที่เปิดจริง เมื่อกลับมาอีกช่วงหนึ่งก็ต้องแก้ไขใหม่ให้ถูกต้อง โดยอาจมีโปรดิวเซอร์ช่วยเหลือในเรื่องวิธีการพูดว่าจะพูดอะไร และอย่างไร

11.    อ่อนน้อมถ่อมตน เมื่อดังแล้วต้องไม่ลืมตัว
      การอ่อนน้อมถ่อมตนเป็นคุณสมบัติของคนไทย ดังนั้น ควรรักษาไว้ไม่ว่าจะเป็นคนรุ่นก่อน รุ่นแรก รุ่นหลัง หรือรุ่นปัจจุบัน เมื่อวีเจเป็นคนอ่อนน้อมถ่อมตนอย่างเสมอต้นเสมอปลาย ไปที่ไหน ใครเห็นใครก็รัก ไม่ช้าไม่นาน ก็จะมีงานเข้าเต็มมือ นับเงินไม่ไหวกันทีเดียว

      ก็ได้แต่หวังว่าเด็กรุ่นใหม่วัย “แนว” ที่อยากจะเป็นวีเจทั้งหลาย จะลองพิจารณาและนำไปปฏิบัติ เพื่อวงการโทรทัศน์ เพื่อเยาวชน และเพื่อคุณภาพของตนเอง...ถ้ามันยากนักก็บอก แนะนำฟรีไม่มีปัญหา แต่อย่าหาว่าป้าแก่แล้วบ่น